Kategori: Makaleler

Facebook’ta Arkadaş Listemi Kimler Görebilir? Facebook’ta arkadaş listenizi kimlerin görebileceği meselesi, sosyal medya güvenliği ve mahremiyet konusu dendiğinde hep kafaları karıştıran bir soru. Birçok kişi Facebook’a üye olurken, “ne kadar açık olursa o kadar iyi” gibi düşüncelerle hareket ederken, aslında kişisel bilgilerinizi kimlerle paylaştığınızı gözden kaçırıyor. “Arkadaş listemi kim görebilir?” sorusu, bu dönemde aslında çok kritik bir konu, ama çoğumuz bu basit güvenlik ayarlarını tam olarak kullanmıyoruz. Şimdi, gelin biraz daha derinlere inelim ve bu konuda hem sevdiklerimize hem de Facebook’a nasıl güvenle yaklaşabileceğimizi tartışalım. Facebook Arkadaş Listemi Kim Görebilir? Facebook’ta arkadaş listesi, başlı başına bir “gizlilik” meselesi. Bu listede…

Erkek Olmak İsteyen Kıza Ne Denir? Toplumsal Cinsiyet, Kimlik ve Gözlemler Hayatımın bir döneminde, her şeyin biraz daha netleşmeye başladığı zamanlarda, “Erkek olmak isteyen kıza ne denir?” sorusu sıkça aklıma gelirdi. Üniversite yıllarımdan hatırladığım bir gün, bir arkadaşımın cinsiyet kimliği üzerine yaptığı bir sohbetin ortasında, bu soru kafamda yankılanmaya başladı. Benim de ekonomiyle ilgili öğrendiğim, üzerinde düşünüp veri topladığım konulardan biri olduğu için, bu sorunun sadece bir cinsiyetle ilgili olmadığını, aynı zamanda toplumsal, psikolojik ve ekonomik bir boyutu olduğunu fark ettim. Erkek Olmak İsteyen Kıza Ne Denir? Toplumun Cinsiyet Rolleri Bunun cevabı, aslında yaşadığınız toplumla, aile yapınızla ve çevrenizdeki insanlarla…

Cümle Şeklindedir Deyim Mi Yoksa Atasözü Mü? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme İstanbul’da, sabahın erken saatlerinde işe gitmek için otobüse bindiğinizde, genellikle bir cümle duyarsınız: “Kadınlar yerini versin!” Belki sıradan bir şeymiş gibi düşünüyorsunuz ama bu, toplumdaki derin kökleri olan bir dilsel yaklaşımı gözler önüne seriyor. Deyim mi, atasözü mü derken, bu tür ifadeler bir toplumsal yapı olarak nasıl şekilleniyor? İşte, günlük dilde kullandığımız deyimler ve atasözleri, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlarla nasıl ilişkileniyor, bunları biraz daha derinlemesine inceleyelim. Cümle Şeklindedir Deyim Mi Yoksa Atasözü Mü? İlk başta, “Cümle şeklidir deyim mi, atasözü…

Enderun: Osmanlı İmparatorluğu’nda Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi Bir Sosyolog Gözünden Enderun: Toplumsal Yapıların Dönüşümü Toplumsal yapıları anlamak, sadece bireylerin fiziksel yaşamlarını değil, aynı zamanda kültürel ve sosyal etkileşimlerini de gözlemlemeyi gerektirir. Enderun, Osmanlı İmparatorluğu’nun sosyal yapısında önemli bir yer tutmuş, eğitim ve kültürün harmanlandığı, bireylerin toplumsal rollerini şekillendiren bir kurumdur. Fakat bu, sadece bir okul ya da saray eğitimi değil; aynı zamanda toplumun değerlerinin, cinsiyet rollerinin ve toplumsal normların şekillendiği, derin bir sosyolojik inceleme gerektiren bir olgudur. Enderun, Osmanlı İmparatorluğu’nda saraya bağlı olarak faaliyet gösteren, elit bir eğitim kurumu olarak işlev görmüştür. Bugün ise sadece tarihi bir kurum olarak…

Empati ve Sempati Farkı Nedir? Ekonomik Bir Perspektif Hayatımız boyunca her gün farklı kararlar alırız. Bazıları hemen sonuç verir, bazılarıysa uzun vadede etkisini gösterir. Ekonomik açıdan bakıldığında, her seçim bir fırsat maliyeti taşır; yani, bir seçeneği tercih etmek, başka bir fırsatı kaybetmek anlamına gelir. Bu kararlar yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal ve küresel boyutta da önemli ekonomik sonuçlara yol açar. Ancak, bu kararlar bazen duygusal faktörlerden etkilenebilir. Empati ve sempati gibi iki güçlü duygu, ekonomik davranışlarımızı şekillendiren unsurlardan biridir. Peki, empati ve sempati arasındaki farkları ekonomik perspektiften nasıl anlamalıyız? Empati, başkasının duygularını ve deneyimlerini anlama yeteneğiyken, sempati, başkasının durumuna duyulan…

Bilim İnsanının Sahip Olduğu Özellikler: Ekonomik Bir Perspektif Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları Ekonomi, sınırlı kaynaklarla sınırsız ihtiyaçların tatmin edilmesi amacını güder. Bu temel prensip, sadece ekonomik kararları şekillendirmekle kalmaz, aynı zamanda toplumların yaşam kalitesini ve refah seviyelerini belirler. Ekonomistlerin en sık karşılaştığı sorulardan biri, kaynakların sınırlı olmasından dolayı hangi seçeneklerin tercih edileceği ve bu seçimlerin toplumsal sonuçları üzerine yoğunlaşır. Bilim insanları da, bu seçimlerin sonuçlarını anlamak ve toplumu yönlendirmek açısından kritik bir rol oynar. Ancak, bilimsel kararlar da tıpkı ekonomik seçimler gibi belirli özelliklere, değerlere ve stratejilere dayanır. Peki, bilim insanının sahip olduğu bu özellikler ekonomik bağlamda nasıl şekillenir?…

Balina Yağı Helâl mi? Günümüzde sağlık, kozmetik ve endüstriyel alanlarda tartışma konusu hâline gelen balina yağı, İslâmî açıdan helâl olup olmadığı sorusunu da gündeme getirmiştir. Bu yazıda, konuya hem tarihsel hem de fıkhî/akademik bakış açısıyla yaklaşarak “balina yağı helâl mi?” sorusunu çeşitli yönleriyle ele alacağız. Tarihsel Arka Plan Balinalar tarih boyunca deniz memelisi olarak insanlar tarafından hem avlanmış hem de yağları çıkarılarak farklı alanlarda kullanılmıştır. Özellikle eski denizcilik toplumlarında balina yağı aydınlatma, gemi yağı ve sabun yapımı gibi işlerde yaygın biçimde yer almıştır. Bu kullanım kültürel olarak köklü olsa da, İslâm fıkhı açısından denizden çıkan hayvanların durumu ayrı bir mevzûdur. Yüce Kur’an’da ve…

Teminat Yatırıldıktan Sonra Ne Olur? Teminat, günlük hayatımızda çoğu zaman sigorta, kredi ya da kiralamalarla ilgili duyduğumuz bir kavramdır. Ancak “teminat yatırıldıktan sonra ne olur?” sorusu, çoğu zaman kafalarda soru işaretlerine yol açar. Bu yazıda, teminatın ne olduğu ve yatırıldıktan sonra neler yaşandığı konusunda basit ve anlaşılır bir dilde açıklamalar yapacağım. Teminat Nedir? Teminat, bir kişi ya da kurumun borç veya yükümlülüklerini yerine getireceğini garanti altına almak amacıyla verdiği güvenceyi ifade eder. Örneğin, bir araba kiraladığında, aracın başına bir şey gelmesi durumunda kiralama şirketine zarar ödemek için önceden bir miktar para yatırırsın. İşte bu para teminattır. Kredi çekerken de aynı…

Taşucu Neyi Meşhur? Bir Ekonomist Gözünden Hikayeler ve Veriler Taşucu… Adını daha önce duydum ama neyi meşhur, hep merak etmiştim. Sonra bir gün, iş yerinde bir arkadaşım “Taşucu’na gitsem, senin gibi ekonomist orada ne bulur ki?” diye sormuştu. İşte o an, Taşucu’nun neyi meşhur olduğunu gerçekten anlamam gerektiğini fark ettim. Hem verileri hem de kendi gözlemlerimi harmanlayarak bir yazı yazmaya karar verdim. Çünkü bu küçük sahil kasabasının, tıpkı bazı büyük şehirler gibi kendine özgü bir hikayesi olduğunu biliyorum. Taşucu’nun Coğrafyasından Başlayalım: Denizle İç İçe Bir Yaşam Öncelikle Taşucu’nu anlatırken, coğrafyasına biraz odaklanmak gerek. Mersin il sınırları içinde yer alan bu…

Steril Üretim Nedir? Basit ve Anlaşılır Bir Bakış Eskişehir’de üniversite ortamında, bilimle haşır neşir bir genç araştırmacı olarak steril üretimle sıkça karşılaşıyorum. Peki, steril üretim nedir? Şimdi bu konuda aklınızda birçok soru olabilir ama endişelenmeyin, karmaşık terimler yerine günlük hayattan örneklerle, basit bir şekilde anlatmaya çalışacağım. Hadi başlayalım! Steril Üretimin Temel Kavramı Steril üretim, temelde bir ürünün üretim sürecinde, çevreden gelebilecek mikroplardan tamamen arındırılmış bir ortamda üretim yapılması anlamına gelir. Yani, mikroplar, bakteriler, virüsler gibi canlıların o ortamda bulunması engellenir. Steril ortamda üretim yapmak, aslında temelde “temizlik” meselesi gibi görünebilir ama işin içinde çok daha derin bir teknoloji ve hijyen…